Thứ ba, 17/10/2017 - 04:53|
TOÀN NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN BÌNH ĐẠI THI ĐUA "ĐỔI MỚI SÁNG TẠO TRONG DẠY VÀ HỌC"

Nhớ cô Ba Định - Nữ tướng của quê hương xứ dừa

Chẳng biết tự bao giờ, trong tiềm thức người dân xứ dừa Bến Tre luôn kính trọng, ngưỡng mộ Nguyễn Thị Định và luôn gọi là “cô Ba Định” với cả tấm lòng thân thương, trìu mến.
hẳng biết tự bao giờ, trong tiềm thức người dân xứ dừa Bến Tre luôn kính trọng, ngưỡng mộ Nguyễn Thị Định và luôn gọi là “cô Ba Định” với cả tấm lòng thân thương, trìu mến. Cô Ba Định đã trút hơi thở cuối cùng vào đêm 28/7 âm lịch năm Nhâm Thìn (dương lịch nhằm ngày 26/8/1992). Cô Ba đã vĩnh viễn ra đi lúc cô 72  tuổi đời. Theo luật tạo hóa, chuyện tử sinh ở cái tuổi ấy là lẽ thường tình. Đến nay đã 20 năm cô nằm yên trong lòng đất mẹ. Nhưng đất nước này, quê hương này vẫn luôn mãi nhớ về cô qua những huyền thoại gắn liền với những chiến công ở những khúc quanh lịch sử. Hay không ít huyền thoại gắn liền với tấm lòng bao dung, nhân hậu, tình yêu thương con người của cô ở sự thủy chung với cách mạng, với bạn bè, với đồng đội...
Image
Cô Ba Định vá áo cho chiến sĩ trong những năm ở chiến khu. (Ảnh tư liệu)

Tưởng nhớ về cô Ba Định, ta ngược dòng thời gian nhớ về lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Trải qua từng giai đoạn, người phụ nữ Việt Nam luôn giữ vai trò và vị trí quan trọng. Thực tế đó từng được ghi lại trong sử sách và được truyền tụng trong dân gian từ đời này sang đời khác bằng ca dao, chuyện kể, truyền tích, huyền thoại, như: Bà Trưng, Bà Triệu... Cũng như ta lật lại từng trang lịch sử của đất nước, quê hương qua từng thời kỳ, ta thấy trong tất cả các cuộc đấu tranh chống giặc, không bao giờ vắng mặt phụ nữ, vẫn theo truyền thống "giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh". Nhất là ở miền Nam giai đoạn 1954 - 1975, là thời kỳ chống Mỹ, ngụy, phụ nữ tham gia vào mọi hình thức đấu tranh và đông đảo nhất. Tiêu biểu hơn hết là ở giai đoạn lịch sử đặc biệt sôi động mà ta gọi là "Đồng khởi" với sự xuất hiện của "Đội quân tóc dài" đã làm khiếp đảm cả ngụy lẫn Mỹ. Có thể nói phụ nữ đông hàng ngàn, hàng vạn người đua nhau làm chiến sĩ. Họ là chiến sĩ hoạt động trên tất cả các lĩnh vực. Đáng khâm phục hơn họ còn trực tiếp cầm súng xung phong giết giặc. Có hàng trăm chị lập nên những chiến công xuất sắc, được ghi tên vào bảng vàng bia đá. Trong số những người lập công xuất sắc đó có cô Ba Định, người con của quê hương xứ dừa Bến Tre.

Cô Ba Định quê ở xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, thuở ấu thơ cô Ba còn có tên gọi là "Út Nhì". Cô tham gia cách mạng lúc mới 16 tuổi và cuộc đời cô đã gắn bó với những chặng đường đấu tranh vô cùng quyết liệt, rất đáng tự hào của dân tộc ta. Năm 1938, cô được kết nạp vào Đảng Cộng Sản Đông Dương. Trong bước ngoặt lịch sử năm 1946, cô Ba đã góp một bàn tay quan trọng trên dây kéo lá buồm của con thuyền cách mạng vượt qua bão tố, tiến về phía trước, vượt biển ra Bắc gặp Đảng, gặp Bác Hồ để báo cáo tình hình cách mạng miền Nam và xin chi viện vũ khí. Từ đó, tên tuổi của Cô Ba Định gắn liền với huyền thoại “Đường Hồ Chí Minh trên biển”.

Đặc biệt nổi bật vào những năm Đồng khởi 1960, ai về Bến Tre cũng được nghe bà con cùng cán bộ kể về cô Ba Định như huyền thoại. Theo tư liệu lịch sử, trong giai đoạn đen tối của luật 10/59 kinh khủng, máy chém lê khắp đường làng, bà con ai cũng khao khát võ trang diệt ác, trông chờ lệnh trên, bày mưu đốc thúc cho diệt ác. Cán bộ ta và cả dân cũng sợ làm manh động, lần lượt bị khui hầm, bị lên máy chém, bị neo đá thả sông, bị đi đày. Giữa lúc đó, nghe trên gọi cô Ba Định lên Khu ủy nhận Nghị quyết mới thì ai nấy đều mừng như nắng hạn gặp mưa rào.
Image
Thiếu tướng Nguyễn Thị Định với đồng đội. (Ảnh tư liệu)

Rồi sau đó là những ngày sốt ruột trông chờ và đi tìm cô Ba Định thật là gian nan. Chưa ai biết nội dung Nghị quyết nói gì, nhưng tất cả đều hy vọng, tin tưởng Nghị quyết sẽ cho diệt ác. Khu ủy điện thông báo tinh thần Nghị quyết 15 của Trung ương, nhưng chờ cô Ba Định về mới triển khai. Đúng là như nắng hạn chờ mưa, ai cũng mong cô Ba Định về để sớm được hành động diệt ác.

Ai cũng bảo hồi này địa bàn hoạt động của ta rất găng, Thường vụ Tỉnh ủy Bến Tre phải chia làm hai cụm: một ở Mỏ Cày, một ở Giồng Trôm. Nghe tin cô Ba Định đã về rồi, nhưng cho cơ sở qua Mỏ Cày tìm không gặp, rồi lại nghe tin cô Ba về Tân Hào, lại có tin cô về Bình Đại. Phía ta đã cử người đi tìm, quá trình đi tìm vừa đến nơi là đụng thám báo, đụng địch đi càn. Cái cảnh "vừa chạy giặc, vừa chạy đi tìm Nghị quyết Đảng" về sau trở thành câu thành ngữ của Tỉnh ủy Bến Tre.

Trong khi đó, cô Ba Định trở về tìm gặp Tỉnh ủy Bến Tre cũng vô cùng gay go. Cô đi bằng con đường hợp pháp, giống như chiếc máy bay cất cánh, khi quay về sân, thì sân nào cũng gặp thời tiết xấu, không đáp được. Lúc này Ngô Đình Diệm vừa lên ngôi tổng thống và treo giải 10.000 đồng cho kẻ nào bắt được cô Ba Định; bọn chúng còn đặc tả nhận dạng rất kỹ về cô Ba Định: người mập, trắng, mày rậm, tóc quăn, có cái bớt bên má phải.

Để bám trụ hoạt động hợp pháp, cô Ba Định thay đổi hình dáng mình. Cô đã nhờ cô cháu gái dùng lưỡi lam gọt mất cái bớt đi, mà chẳng cần giọt thuốc tê nào. Rồi cô Ba Định hòa nhập vào dân, khi làm một người vợ ngang xương của một nông dân, khi là thương buôn, khi là nữ tu sĩ, cô sang Bảo, về Minh, qua An Hóa, trở lại quê hương Lương Hòa... Cuối cùng rồi cô cũng đáp được xuống sân Phước Hiệp. Lần này, phía ta đã cử đồng chí Ba Đào sang gặp cô Ba Định, rồi ở lại tham dự Đồng khởi luôn.

Cô Ba Định triệu tập Thường vụ Tỉnh ủy cụm bên cù lao Minh để triển khai Nghị quyết ở xã Minh Đức. Cô đã trụ và ẩn nấp trong nhà bà Năm Lượng, với tên gọi "Con gái Cụ Hồ", bà Năm giả làm người "không bình thường" để bảo vệ cơ sở của ta. Nhà bà Năm cách bót Tân Hương non cây số, cách nhà bà non 100m có khu mả đá của hội đồng Sĩ. Vào một đêm trước Đồng khởi 17 tháng 01 năm 1960, cô Ba Định đã triển khai Nghị quyết 15 của Trung ương với cụm Tỉnh ủy Bến Tre tại đây.

Dưới ánh sáng Nghị quyết 15 của Trung ương, từ trong đau thương căm giận, từ bao trăn trở, suy tư, qua những năm ngủ bụi, nằm hầm, bám dân bám đất, cô Ba Định và những đồng chí của cô - bộ óc của phong trào cách mạng trên ba dải cù lao xứ dừa đã vận dụng Nghị quyết 15 một cách linh hoạt, sáng tạo trên một địa bàn cụ thể, nhất là tại 03 xã điểm (Phước Hiệp, Định Thủy, Bình Khánh), mà trọng tâm là Định Thủy. Cô Ba đã cùng với các cán bộ Tỉnh ủy, cán bộ địa phương, lãnh đạo cuộc nổi dậy Đồng khởi thắng lợi vẻ vang, mở ra một cục diện đấu tranh mới của cách mạng miền Nam. Đặc biệt gay go nhất là sau đó chừng một tháng, ngụy quyền Sài Gòn và cả Nhà Trắng nhận thấy mối nguy hiểm của "ngọn đuốc rừng dừa", chúng mở một chiến dịch quy mô mang tên "Bình trị Kiến Hòa", tập trung ngót 12 ngàn quân gồm cả lực lượng tổng trù bị từ Sài Gòn xuống cùng giang thuyền hải quân hỗ trợ, dàn kín mặt sông, trên bộ, bao vây chặt trong vòng 03 xã điểm, hòng tiêu diệt lực lượng võ trang ta vừa trứng nước và bắt cán bộ đầu não.
Image
Tượng thờ cô Ba Định tại đền thờ ở xã Lương Hòa, Giồng Trôm. (Ảnh: Ngọc Thạch)

Lịch sử giai đoạn này đã ghi lại một trận càn khốc liệt, hàng trăm người bị giết, có cả thủ đoạn chôn sống, nhiều chị em bị hãm hiếp. Phong trào quần chúng có nguy cơ mất tinh thần, phát động đấu tranh chính trị không lên. Trước tình thế vận mạng còn trong gang tấc, cô Ba Định đã cùng với các đồng chí Tỉnh ủy Bến Tre và địa phương kiên cường bám trụ, len lỏi trong dân, chỉ đạo võ trang chiến đấu, khi phân tán, khi tập trung, quyết liệt chống càn, bảo vệ dân.

Theo bà con kể lại, cô Ba Định cùng cô Út Thắng còn bày mưu cho chị em nữ thanh tổ chức cho lính càn, để rồi "ôm hè, bắt hè", giựt súng đem cho du kích như chuyện thần kỳ. Rồi động viên các khổ chủ đưa đơn lên huyện Mỏ Cày tố cáo tội ác của bọn tề ngụy. Ban đầu không ai dám tin, sau phải giả dạng đi "tản cư" để tránh làn tên mũi đạn. Đi được năm, ba xuồng trót lọt, tổ chức tiếp hàng chục hàng trăm xuồng tản cư, cử theo cán bộ chỉ đạo, báo cáo kết quả trở về. Lãnh đạo hội ý rút kinh nghiệm, để đề ra phương châm hành động thành khẩu hiệu "tản cư ngược, dồn dư luận vào thành, tố cáo tội ác".

Ngày sau, cùng với các xã lân cận, ba xã điểm cũng kéo rần rần lực lượng gọi là "tản cư ngược" thành cuộc đấu tranh chính trị đông đến năm ngàn người, làm náo động cả thị trấn Mỏ Cày. Đội quân tóc dài hình thành trong bối cảnh này, có tổ chức ban đấu tranh, có thê đội một, thê đội hai, có giao liên trinh sát, có lực lượng hậu cần,… đó là mũi chính trị. Mũi võ trang cũng diệt được sinh lực địch, phát triển võ khí thô sơ như hầm chông, lựu đạn tự tạo, súng ngựa trời... Mất tinh thần do bị thiệt mạng, lại mất tinh thần bởi tác động của quần chúng, về sau gọi là mũi binh vận. Cuối cùng địch phải rút quân, vì không chống đỡ nổi với lực lượng đấu tranh chính trị.

Trên đỉnh cao thử thách, sự hiện diện của cô Ba Định đã góp phần củng cố lòng tin ở Đảng của quần chúng, đặc biệt góp phần làm nảy sinh phương châm “chính trị - quân sự song song”, phương thức “ba mũi giáp công” độc đáo và hiệu nghiệm, khơi nguồn vận dụng quy mô toàn miền và xuyên suốt cả quá trình dài cho tới ngày chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng. Đặc biệt, nói một cách hình tượng, cô Ba Định là một trong những "cô đỡ" của "Đội quân tóc dài", một sản phẩm độc đáo của chiến tranh nhân dân chống lại đội quân nhà nghề của Lầu Năm Góc và bọn tay sai. Sản phẩm "Đội quân tóc dài" ấy đã từng in một dấu ấn nổi đậm trên trang sử oanh liệt chống Mỹ, ngụy ở miền Nam.

Đồng khởi Bến Tre lan rộng trong cả tỉnh, rồi vượt sông Tiền, sông Hậu, bừng cháy lên khắp các tỉnh ở miền Nam, tới các vùng ven đô Sài Gòn. Năm Bến Tre Đồng khởi, cô Ba Định được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy. Mấy năm sau cô Ba Định, người phụ nữ Nam Bộ mà năm đầu tiên của Cách mạng Tháng Tám, đã có chân trong đoàn cán bộ của miền Nam vượt biển ra thủ đô Hà Nội gặp Bác Hồ, gặp Trung ương báo cáo tình hình và xin chi viện vũ khí cho chiến trường miền Nam, được rút lên khu, rồi lên miền và được giao trọng trách Phó Tư lệnh lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam. Khi gặp Bác, hình ảnh Bác Hồ thương đồng bào Nam Bộ đến rơi nước mắt, luôn in sâu trong tim cô. Để rồi từ tâm hồn, tình cảm, đến phong cách khiêm nhường, giản dị, cô Ba Định đã chịu ảnh hưởng của Bác về lòng thương người, thương nhân dân. Đồng đội của cô kể lại: Nhiều lớp anh hùng, dũng sĩ liên tục sinh thành, qua những Đại hội đều náo nức gặp cô với tấm lòng kính trọng và ngưỡng mộ.

Hình ảnh vị Phó Tư lệnh như người mẹ hiền, như người chị cả, luôn in đậm trong tâm hồn chiến sĩ khắp các chiến trường. Tìm đâu hình ảnh vị Phó Tư lệnh ngồi võng giữa hai cây rừng vá quần áo rách cho chiến sĩ; hướng vẫn anh, chị nuôi chế biến, nấu nướng món ăn ngon miệng cho chiến sĩ; đứng ra làm chủ hôn, tác thành cho nhiều đôi uyên ương son trẻ. Trong vòm rừng chiến khu, những đám cưới dưới ánh đèn dầu thường được diễn ra ấm cúng và khi cô Ba hiện thân như bếp lửa hồng sưởi ấm cho những nỗi xa nhà. Đồng đội của cô còn kể: Cô hát cũng rất hay, khó có thể tìm đâu ra một giọng kim của vị nữ tướng rất trong hát cùng chiến sĩ: "Kìa xa xa nơi Côn Đảo ... sóng nước muôn trùng...". Tuy ít hát, nhưng mỗi khi hát như thế, nước mắt cô lưng tròng, gieo trong lòng người nghe. Bởi mọi người đều biết đồng chí Ba Bích, người đã biến cô Út Nhì thuở nào thành cô Ba Định. Hai người thành hôn trót hai năm, mà gần nhau chừng hai chục ngày. Rồi khi đứa con đầu lòng mới ba ngày tuổi, chồng cô bị bắt, rồi bị đày ra Côn Đảo, ít lâu sau thì hy sinh. Khi chồng ở tù Côn Đảo, thì cô Ba bị địch bắt đày đi Bà Rá, cô đành phải bỏ lại đứa con mới bảy tháng tuổi cho bà ngoại nhờ người cho bú thép.

Có thể nói, cuộc đời cô Ba Định là cả một thiên tình ca đáng để mọi thế hệ khâm phục, tự hào. Những chiến công, thành tích cô đã cống hiến cho đất nước, quê hương không sao kể siết. Cô đã có 56 năm hoạt động cách mạng kiên cường, là cả hơn nửa thể kỷ hiến dâng trọn vẹn cho lý tưởng cách mạng mà cô đã tự nguyện chọn lấy và dấn thân một cách bền bỉ, xuất sắc không mệt mỏi cho đến hơi thở cuối cùng. Cuộc đời cô liên tục gắn bó với những chặng đường đấu tranh vô cùng oanh liệt của dân tộc. Cô xứng đáng là "tướng quân gái" mà Bác Hồ đã phong tặng. Cô là sự kết hợp hài hòa giữa đức tính can trường, dũng cảm của một chiến sĩ cách mạng với lòng nhân ái, bao dung, dịu hiền của một người phụ nữ Việt Nam. Cô xứng đáng là một trong những người phụ nữ tiêu biểu của đất nước ta, là một người lãnh đạo có uy tín, được nhân dân, chiến sĩ, phụ nữ cả nước tin yêu, kính trọng. Đặc biệt, với quê hương cô đã góp phần to lớn làm nên một Bến Tre "Anh dũng Đồng khởi, thắng Mỹ diệt ngụy", hình ảnh của cô đã tạc nên một "Dáng đứng Bến Tre" bất hủ.

Lịch sử rồi cũng đã sang trang. Vật đổi sao dời, song chân dung cô Ba Định vẫn mãi mãi nồng ấm qua ánh mắt nụ cười hiền dịu, bao dung, vẫn giản dị với búi tóc tròn, với trang phục áo bà ba, khăn rằn quấn cổ, đặc trưng của phụ nữ vùng sông nước Nam Bộ. Trong tâm thức người dân Bến Tre luôn nghĩ cô vẫn còn đâu đó, không nhạt phai, luôn sống mãi trong hồn người, mà ngày xưa người dân ở làng quê bảo nhau rằng những người như cô Ba Định "sống làm tướng, chết thành thần".

Vinh quang và tự hào thay! Mảnh đất ba dải cù lao xứ dừa đã sinh ra những người con lịch sử, trong đó có cô Ba Định - người Nữ tướng làm nên danh phận, làm rạng rỡ xứ sở quê hương xứ dừa Bến Tre - quê hương Đồng khởi cho ngày nay và mãi mãi về sau.

Nhân lần giổ thứ 20 của cô Ba Định, thế hệ chúng tôi xin thắp nén hương lòng, kính cẩn nghiêng mình, thầm nhớ và mãi tự hào về vị Nữ tướng xứ dừa với những chiến tích, những huyền thoại đã được ghi vào lịch sử của đất nước, của quê hương.

(Theo tư liệu "Nhớ chị Ba Định", NXBKHXH Hà Nội - 1993)